Borcun Yazılması


Borcun Yazılması

Borcun Yazılması

 
Kur'an'daki her hüküm
âyetindeki açıklık gibi borçlanma konusunda da öylesine pratik bir hüküm ortaya
konmuştur ki, bu hükme uyanlar hiç bir zaman öteki hükümleri kabul edenler gibi
perişan olmazlar. Çünkü Kur'an, müminler için rahmet ve şifâdır. Onun şifâ oluşu
ona teslim olanlar tarafından görülmüş ve yaşanmaktadır. Hakikatte onu kabul
eden ve fakat hükmüne teslim olmayan için Kur'an, ne rahmet, ne de şifâdır.
Bugün alışverişlerini Kur'an'a göre yapmayanlar, ekonomik birtakım prensiplerden
medet ummaktadırlar. Oysa Allah Teâlâ'nın emri dikkate alınmış olsa ve bu emirle
yaşanmış olunsa bütün iç ve dış borçlanmalar kendiliğinden ve Allah'ın
yardımıyla bir rahmet olarak karşımıza çıkar.
Kur'an'da toplum içinde
yerleştirilmek istenen prensip, malın yok olmaması ve muayyen bir zaman için
alınan borçlar hususunda borcun miktarının yazılmasıdır. Bunu yazmak, isteğe
bağlı olarak değil; âyet-i kerîme ile farz kılınmış bir husustur. Âyet de hiç
bir yoruma tâbi tutulmayacak kadar açıktır:
"Ey iman edenler, muayyen
bir zaman vaadiyle borçlandığınızda onu yazın. Aranızda bir kâtip de doğrulukla
yazsın. Yazan Allah'ın kendisine öğrettiği gibi yazmaktan çekinmesin; yazsın.
Hak kendi üzerinde olan da yazdırsın. Şayet, borçlu, sefih, küçük ve kendisi
yazdıramayacak durumda ise, velîsi dosdoğru yazdırsın. Erkeklerden iki de şâhit
tutun. Eğer iki erkek bulunmazsa şâhitlerden râzı olacağınız bir erkek, biri
unuttuğunda diğeri ona hatırlatacak iki kadın olabilir. Şâhitler
çağırıldıklarında çekinmesinler. Borç, küçük veya büyük olsun onu müddeti ile
beraber yazmaktan üşenmeyin. Bu Allah yanında adâlete daha uygun, şâhitlik için
daha sağlam, şüpheye düşmemenize de daha yakındır... " (2/Bakara, 282)
Süfyan es-Sevrî, "Ey iman
edenler, muayyen bir vâde ile borçlandığınız zaman onu yazın" âyet-i
kerîmesi hakkında İbn Abbâs'tan şu sözü nakleder: "Bu âyet-i kerîme belli bir
vâde ile yapılan selef (vâdeli satış) hakkında nazil olmuştur." Katâde İbn
Abbâs'tan rivâyet ediyor ki, O: "Ben şehâdet ederim ki belli bir vâde taşıyan
selefi (vâdeli satışı) Allah Teâlâ helâl kılmış ve buna izin vermiştir" deyip,
sonra da: "Ey iman edenler, muayyen bir vâde ile borçlandığınız zaman, onu
yazın" âyet-i kerîmesini okumuştur.
Süfyan İbn Uyeyne tarikıyla İbn
Abbâs'tan rivâyet edildiğine göre o şöyle demiştir: Rasûlullah (s.a.s.)
Medine'ye geldiğinde Medineliler bir, iki ve üç senenin meyvesinden selef
(vâdeli satış) yapıyorlardı (Parayı peşin alarak bir, iki ve üç senenin
mahsulünü satıyorlardı). Rasûlullah (s.a.s.) şöyle buyurdular: "Kim selef
yaparsa belli bir ölçü, belli bir ağırlık ve belli bir vâde ile selef yapsın."
(Buhârî, Selem, 7).
İbn Cüreyc der ki: Kim
borçlanırsa yazsın, kim alış-veriş yaparsa şâhit tutsun. Katâde der ki: "Bize
anlatıldığına göre, Ebu Süleyman el-Mar'aşî Kâ'b'ın arkadaşlarından birisiydi.
Bir gün arkadaşlarına şöyle sordu: "Rabbına duâa ettiğinde duâsına icâbet
edilmeyen mazlûmu biliyor musunuz?" ona "Bu nasıl olur?" diye sorduklarında:
"Bir adam belli bir vâde ile satış yapar, şâhit tutmaz ve yazmaz, malının zamanı
gelince sahibi bunu inkâr eder, o da Rabbına duâ eder, ama duâsına icâbet
edilmez. Çünkü o, Rabbına isyan etmiştir" dedi.
"Aranızda bir kâtip de
doğrulukla (hak üzere) yazsın. Yazarken kimseye ihânet etmesin. Ne eksik, ne
fazla; tarafların ittifak ettiği şeyi yazsın. Yazan Allah'ın kendisine
(bilmediği şeyleri) öğrettiği gibi (herhangi bir zarûret olmasa da insanlar
kendisinden bir şey yazmasını istedikleri vakit) yazmaktan çekinmesin ve
yazsın." İlâhî hükmü ile bu hususta görev yapacakların tavır ve görevleri de
belirleniyor: Allah Teâlâ buyuruyor: "Hak kendi üzerinde olan (borçlu da
zimmetinde olan borcu yazdırsın. Rabbi olan Allah'tan korksun da ondan bir şey
(gizleyip) eksiltmesin. Şâyet borçlu beyinsiz/sefih, küçük (ya da deli) veya
(konuşamama ya da yanlıştan doğruyu ayıramayacak derecede câhil olması
sebebiyle) kendisi söyleyip yazdıramayacak durumdaysa, velîsi dosdoğru
yazdırsın."
Allah Teâlâ'nın:
"Erkeklerinizden iki de şâhit tutun" buyruğu, yazıyla birlikte daha sağlam
olması için şâhit tutmayı emretmektedir. "Eğer iki erkek bulunmazsa; bir
erkek ve iki kadın olabilir." Bu durum, ancak mallarda ve kendisiyle malın
kastolunduğu şeylerde (akidlerde) olabilir.
İslâm'ın insanlığa getirdiği
güzel mesajlardan biri müsâmaha ve sevimliliktir. İslâm, tamahkârlık, bencillik,
egoistlik ve cimrilik çölünde, insanoğlunun sığınabileceği yegâne gölgeliktir.
Bu din hem borçlanan, hem de borç veren için ve gölgesine sığınan bütün
topluluklar için bir rahmet ve şefkat kucağıdır. Çağdaş câhiliyyenin bencil
duygularıyla yetişmiş olan kimselere bu kelimeler bir mânâ ifade etmeyebilir.
Özellikle fâizle beslenmiş kapitalistlerin dünyasında bu güzel duyguların hiç
yeri yoktur.[1]

 

[1]
Şâmil İslâm Ansiklopedisi, c.1, s. 245-248.

Yeni yorum gönder

Bu alanın içeriği gizlenecek, genel görünümde yer almayacaktır.
  • Web sayfası ve e-posta adresleri otomatik olarak bağlantıya çevrilir.
  • İzin verilen HTML etiketleri: <a> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Satır ve paragraflar otomatik olarak bölünürler.

Biçimleme seçenekleri hakkında daha fazla bilgi

sponsorlu bağlantılar

Son yorumlar