SIDK/DOĞRULUK..


SIDK

SIDK/DOĞRULUK
 
"Her şeyde doğru olma"
anlamında Kur'anî bir kavram. "Sa.Da.Ka" fiilinden masdar olan "Sıdk",
"konuşanın inancı itibariyle söz ve fiilinin birbirine uygun olması"dır. Bir
va'din yerine getirilmesi bakımından sözün doğru olması "sıdk" olduğu gibi bir
olayın haber verilmesi bakımından da sözün doğru olması "sıdk" dır. Kur'an-ı
Kerim de "Hadis (olayları haber veren söz) bakımından Allah'tan daha doğru olan
kimdir..." (en-Nisa, 4/87) ve "Allah (c.c) hak olarak va'detti. Allah'tan daha
doğru sözlü kim vardır..." (en-Nisa, 4/122) buyrularak Allah (c.c)'ın hem haber
verme, hem de va'dini yerine getirme bakımından hiç kimsenin tahayyül
edemeyeceği şekilde "sıdk" sahibi olduğu belirtilerek meydan okunuyor. Kur'an'da
daha çok rasûller için kullanılan "sıddîk" ise sıdk'ı en fazla olan, yani asla
yalan söylemeyen kimse demektir.
Yukarıda luğat anlamı kısaca
açıklanan "sıdk" terimi, peygamberlerin en önemli özelliklerinden biridir.
Risalete ehil olabilmek için her peygamberin bu sıfatı üzerinde taşıması
gerekir.
Öyle ki; içerdiği sözü ve
yaptığı anlaşması, ciddiyetle mizahı ve olay nakletmesi gibi bütün sözleri,
süzgeçten geçirilirse, gerçeğe uygun düşer. Bu sıfat herhangi bir suretle
yerinde olmazsa risâlet davası temelinden sarsılmış olacaktır. Çünkü insanlar
doğru söylemeyen bir peygambere güvenemez. Doğru olan peygamberin herhangi bir
surette gerçeğe ters düşen bir söz söylediği görülmemiştir.
Bir peygamberin Allah namına
davet ettiği şeyi kendi nefsinde yaşaması gerekir. Çünkü risaletin en büyük
gayesi Cenab-ı Hakkın insanları mükellef kıldığı ahkâmı onlara tebliğ etmektir.
Çünkü Allah ile ilişkisi olan kimse herkesten daha çok O'nun azametine
müdriktir. Dolayısıyla O'nun hiç bir emrine karşı gelmez. Zira Ona karşı gelmek
ihanettir. Hain olan kimse de Allah'ın risaletinin ehli olamaz.
Kur'an-ı Kerim'de bir çok
peygamber için doğruluk vasfı kullanılmakta, bazılarına "sıddîk" denilmektedir.
"Kitap'ta İsmail'i de an. Çünkü
o va'de sadık rasul bir nebi idi" (Meryem, 19/54).
"Yusuf, ey sadık kimse!. "
(Yusuf, 12/46).
"Kitap'ta İbrahim'i de an.
Çünkü o sıddîk nebi idi" (Meryem, 19/41).
"Kitap'ta İdris'i de an: Çünkü
o sıddîk bir nebi idi" (Meryem, 19/56).
Yine son nebi Hz. Muhammed
(s.a.s)'in de sadık olduğu, yalancılardan olmadığı Kur'an-ı Kerim'in bir çok
yerinde anlatılmakta, İslâm tarihine, özellikle risaletin Mekke dönemine
bakıldığında Rasûlüllah (s.a.s) gerçeğin şehadeti, inananların ve düşmanların
şehadetiyle "Sadıkul-Va'dul-Emin" olduğu ortaya çıkmaktadır.
Sıdk kavramı, Kur'an-ı Kerim'de
Allah Teâlâ'nın va'dettiği şeyleri yerine getirmesi özelliği olarak da
kullanılır:
"Rabb'ının sözü sıdk (doğruluk)
ve adâlet bakımından tamamlanmıştır. O'nun kelimelerini değiştirebilecek hiç
kimse yoktur. O hakkıyla işiten ve bilendir" (el-En'âm, 6/115);
"İşte onlar öyle kimselerdir
ki, amellerinin en güzelini onlardan kabul ederiz ve onların kötü amellerinden
vaz geçeriz: onlar Cennet ashabı arasındadırlar. Bu, onların va'd oluna
geldikleri sıdk (dosdoğru) bir va'ddır" (el-Ahkaf, 46/16).
Sıdk, aynı zamanda Kur'an-ı
Kerimin bir ismidir.
"Sıdk (doğru olan Kuran)ı
getirene ve onu tasdik edenlere gelince, işte müttakiler onlardır" (ez-Zümer,
39/33);
"Allah hakkında yalan
uydurandan ve kendisine gelen sıdkı (doğru olan Kur'an-ı) yalanlayandan daha
zâlim kim olabilir? Kâfirler için Cehennem de yer mi yok sanki?" (ez-Zümer,
39/32).
Kur'an-ı Kerim'de genel olarak
doğruluktan ve doğruluğun faziletinden bahseden pek çok âyet-i kerime vardır. Bu
âyetler mü'minlerin sadıklarla beraber olmalarını emreder. Allah (c.c) buyurur
ki: "Ey iman edenler! Allah'tan korkunuz ve sadıklarla beraber olunuz " (et-Tevbe,
9/119).
Gerçekten sadakat kıyamette
kulun kurtuluşu için bir garanti mahiyyetindedir. Allah'ın gazabından kurtuluşa
sebeptir; Onu Cennete götürür. Allah buyurur ki: "...Bu (gün) doğru
söyleyenlerin (sadıkların) sıdk (sadakat) larının kendilerine fayda vereceği bir
gündür. Altında ırmaklar akan cennetler -ki orada daimi ve ebedi kalıcıdırlar-
onlarındır. Allah kendilerinden razı olmuştur, onlar da O'ndan razı olmuşlardır
ve işte bu en büyük kurtuluş ve saadettir" (el-Maide, 5/119).
Doğruluğun esasi; bir şeyin
meydana gelmesi tamamlanması kuvvetinin kemâle ermesi kısımlarının bir araya
toplanmasıdır.
Doğruluk (sıdk; sadakat) niyet
söz ve âmelde olur. Niyette doğruluk son derece azimli olmak ve Allah'a yönelmek
için iradeyi kuvvetlendirmek ve engelleri aşmaktır. Bu ise Allah'ın farz kıldığı
şeylere koşmakla elde edilir. Bunun da başında Allah yolunda cihad gelir.
Cihadın bir türü de Allah'a davettir. Davete mani olan herkesten yüz çevirmek,
bunlardan uzaklaşıp nefret etmek gerekir. Çünkü onlar gaflet içinde yaşayan
insanlardır. Dünyada gördüklerinden başka bir şey bilmezler. Onların ulaştıkları
bilgi derecesi budur. Gerçekte ise, cehalet ve nefsanî arzunun kendisidir. Doğru
kimsenin kalbi çok hassas olur; davete mani olan kimselere karşı tahammül
edemez. Bunun için de onlardan sıkılır; onlarla komşuluk, arkadaşlık yapamaz;
onlarla düşüp kalkamaz, onlardan uzak kalmakla gönlü açılır; Allah'a seyr ve
sülûkunda ve ona davet hususunda acele etmeye teşvik eden kimselerden hoşlanır.
Sözde sadakat, dilin hakkı ve
doğruyu söylemesidir. Dil böyle alışınca, artık hiç bir bâtıl konuşmaz.
Amelde sadakat, şer'î yollara
uyarak Rasulullah (s.a.s)'e tabi olmak suretiyle olur. Müslüman sözde, niyette
ve amelde sadakatı gerçekleştirince, sıddıkiyet derecesine ulaşır. Bu derece
ise, Cenab-ı Hakkın mü'min kullarından istediği Rasûlüllah (s.a.s)'e hitap ile
yönelttiği bir derecedir. "Ve şöyle de; Rabbim, beni sıdk (ve selamet)
girdirişiyle girdir; sıdk (ve selamet) çıkarışıyla çıkar ve tarafından da
hakkıyla yardım edici bir hüccet ver" (el-İsra, 17/80).
"Sıdk girdirişi ve çıkarılışı"
demek, müslümanın herhangi bir şeye ve herhangi bir işe girişip başlamasının,
ondan çıkışı ve onu terkinin Allah için ve Allah ile olmasıdır. Yani yaptıkları
ve yapmadıkları Allah'ın rızasına bağlıdır. Kul bunları eda ederken Allah'tan
yardım dileyerek yapar. Maksadı da Allah'ın rızasıdır. Gayesi de yalnız
Allah'dır. "De ki: Benim namazım da ibadetlerim de hayatım ve ölümüm de, hiç bir
ortağı olmayan alemlerin Rabbı olan Allahındır" (el-En'am, 6/162-163).
Müslüman sıddıkiyetin bu
derecesine erince, hayatta onun nazarında rağbet edilecek başka bir gaye kalmaz.
Ancak bunun ayakta kalışı Allah'ın rızasına vesile olacaksa ayakta kalmayı
tercih eder. Şayet bu gayeyi kaçırır veya elde edemeyeceğini anlarsa, hayattan
yüz çevirir ve ölümünü ister.
Hz. Ömer (r.a)'ın şöyle dediği
rivayet edilir: "Üç şey olmasaydı dünyada kalmayı istemezdim; 1- Allah yolunda
iyi cins atlar sırtında savaşmak; 2- Gece ibadetinin meşakkat ve zorluğuna
katlanmak; 3- Sözün temizini hurmanın temizini seçer gibi seçen kimselerle düşüp
kalkmak". Hz. Ömer (r.a)'ın arzu ettiği bütün bu sayılanlar Rabb'ı râzı edecek
şeylerdir.
Sadık bir müslüman davetçinin
sadakati yüzünden ve sesinden belli olur. Rasûlüllah'ı tanımadan evvel onunla
konuşan kimseler şöyle derlerdi: "Vallahi bu bir yalancı yüzü ve bir yalancı
sesi değildir".
Davetçinin yüzünde ve sesinde
doğruluk eserinin görülmesi, muhatabına tesir eder; onun sözünü kabule, ona
saygı beslemeye sevkeder. Ancak, muhatapları son derece kör kalpli kimselerse
onlara tesir etmez.
Ne olursa olsun, beyan
ettiğimiz manâda sadakat müslüman için ve Allah'a davet eden herkes için
zaruridir. Çünkü imanın esası doğruluk; münafıklığın esası da yalandır.
Davetçinin yalancı olması mümkün olamaz. Peygamber (s.a.s)'in buyurdukları gibi,
yalan ahlâksızlığa sevkeder. Ahlâksız bir kimsenin ise davetçi olması mümkün
değildir.
Yüce Allah peygamberlerden ve
inananlardan ahd olarak sadıkları ve kâzipleri birbirinden ayırmıştır:
"Biz nebilerden kuvvetle
ahitlerini almıştık. Senden, Nuh'tan İbrahim'den Musa'dan ve Meryem oğlu İsa'dan
(evet) onlardan ağır bir misak (söz) almıştık ";
"Ki (Allah) o sadıklara
sıdklarından sorsun, o kâfirlere de acı bir azab hazırlamıştır" (el-Ahzâb,
33/7-8);
"Mü'minlerden öyle erler vardır
ki Allah'a verdikleri ahidlerinde durdular; onlardan kimi adağını yerine
getirdi, kimi de beklemektedir; sözlerini asla değiştirmemişlerdir"; Ki Allah
sâdıkları sıdklarıyla mükafatlandırsın, münafıklara da dilerse azap etsin,
dilerse tevbe edenlerin tevbelerini kabul etsin. Şüphesiz Allah Gafur ve
Rahimdir" (el-Ahzab, 33/23-24);
"İnsanlar yalnız "inandık"
demekle hiç sınanmadan bırakılacaklarını mı sandılar? Andolsun ki biz onlardan
öncekilerini sınadık elbette Allah (sınayıp) sadıkları bildirip açığa çıkaracak,
kâzipleri (yalancıları) bildirecektir" (el-Ankebut, 29/2-3).
İşte yukarıdaki âyetlerde
bahsedilen sadık erlere Cenab-ı Hak mükâfat olarak "sıdk", mekânlarını "sıdk"
bir va'd ile vadetmiştir:
"İçlerinden bir adama
"insanları uyar ve iman edenlere Rabbleri katında kendileri için bir kademe-i
sıdk (doğruluk makamı, kademesi) bulunduğunu müjdele" diye vahyetmemiz insanlara
tuhaf mı geldi ki kâfirler; "bu apaçık bir sihirbazdır" dediler" (Yunus, 10/2);
"İşte onlar öyle kimselerdir
ki, amellerinin en güzelini kendilerinden kabul ederiz ve onların kötü
amellerinden (günahlarından) vazgeçeriz. Onlar Cennet ashabı arasındadır. Bu
onların (dünyada iken) va'd oluna geldikleri sıdk (dosdoğru bir va'ddır)"
(el-Ahkâf 46/16);
"Muhakkak ki muttâkiler
cennetlerde ve ırmaklar (ın kenarın) dadırlar ".
"Sıdk makamında (doğruluk
meclisinde) gayet muktedir (güçlü) bir melikin yanındadırlar" (el-Kamer, z
54/54-55);
Allah buyurdu ki: "Bu,
sadıklara sıdklarının fayda sağlıyacağı gündür onlar için altlarında ırmaklar
akan, içinde ebedi kalacakları cennetler vardır. Allah onlardan razı olmuş,
onlar da Ondan razı olmuşlardır. İşte büyük kurtuluş ve saadet budur" (el-Maide,
5/119)
Muammer ERTAN

Yeni yorum gönder

Bu alanın içeriği gizlenecek, genel görünümde yer almayacaktır.
  • Web sayfası ve e-posta adresleri otomatik olarak bağlantıya çevrilir.
  • İzin verilen HTML etiketleri: <a> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Satır ve paragraflar otomatik olarak bölünürler.

Biçimleme seçenekleri hakkında daha fazla bilgi

sponsorlu bağlantılar

Son yorumlar